Η ελληνική παροικία της Τυνησίας

Η περιοχή της Βόρειας Αφρικής υπήρξε, από τα αρχαία κιόλας χρόνια, τόπος εγκατάστασης διαφόρων ελληνικών φύλων. Λόγω της γεωγραφικής της θέσης στη λεκάνη της Μεσογείου, αποτέλεσε ένα διαρκές πεδίο πολιτισμικής όσμωσης και θρησκευτικού συγκρητισμού. Η Τυνησία, στο κέντρο της Μεσογείου και των βορειοαφρικανικών ακτών, «φιλοξένησε» κατά καιρούς διαφορετικές εθνότητες, φυλές και θρησκείες. Το γεγονός αυτό, σε συνδυασμό με την μακραίωνη παρουσία των Ελλήνων στη χώρα, αποτελούσε ένα σημαντικό κίνητρο επιστημονικής διερεύνησης. Πόσο μάλλον όταν η ελληνική παροικία έδρασε σε μια χώρα που αρχικά ήταν μέρος της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, κατόπιν γαλλικό προτεκτοράτο και τελευταία ο τόπος που ξεκίνησε η επονομαζόμενη «Αραβική Άνοιξη». Τα ερωτηματικά λοιπόν αυτά τροφοδότησαν την έρευνά μου, αρχικά στην Τυνησία και κατόπιν σε βιβλιογραφικές αναζητήσεις εντός και εκτός Ελλάδας, οδηγώντας με σταδιακά σε ένα μωσαϊκό πληροφοριών που αφού ταξινομήθηκαν και επεξεργάστηκαν, συνέθεσαν την ιστορία της ελληνικής παροικίας. 

Μέσα λοιπόν από την έρευνα και την επεξεργασία ανέκδοτου αρχειακού υλικού, προσπάθησα να αναδείξω την ιστορία των Ελλήνων της Τυνησίας.  Μια παροικία που συγκροτήθηκε στα τέλη του 16^ου αιώνα από απελεύθερους σκλάβους, θύματα των πειρατών της Μεσογείου, αλλά και Έλληνες εμπόρους, που εγκαταστάθηκαν στα εμπορικά κέντρα της περιοχής, στο πλαίσιο της εσωτερικής μετανάστευσης μέσα στα όρια της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. Ένα ετερόκλητο σύνολο που το 1647 θα δημιουργήσει κοινότητα και ιερό ναό και θα ζητήσει την προστασία του Πατριαρχείου Αλεξανδρείας. Η ελληνική παροικία θα συνεχίσει την οικονομική και δημογραφική πορεία, μέσα στους αιώνες, σμιλεύοντας σταδιακά τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά της. Μια πορεία τεσσάρων αιώνων που συνεχίζεται αμείωτη μέχρι τις μέρες μας, όπου οι εναπομείναντες πια Έλληνες κρατούν άσβηστη τη φλόγα του ελληνισμού της διασποράς.

Το βιβλίο διατίθεται με αντικαταβολή, κατόπιν επικοινωνίας στο e-mail

anchald1997@hotmail.com

Παναγιώτης Ποταγός-Ο Έλληνας εξερευνητής της Αφρικής

         

 Ο Παναγιώτης Ποταγός (1838-1904), ιατρός από την Βυτίνα της Αρκαδίας, είναι αδιαμφισβήτητα ο σημαντικότερος Έλληνας περιηγητής των νεωτέρων χρόνων, και ο μόνος που δικαιούται τον χαρακτηρισμό του εξερευνητή. Τα εξερευνητικά ταξίδια που πραγματοποίησε στην κεντρική Ασία και την κεντρο-ανατολική Αφρική κατά την δεκαπενταετία μεταξύ 1868 και 1883, έδωσαν το υλικό για τον πρώτο (και εν τέλει μοναδικό) τόμο των «Περιηγήσεων» του (700 σελίδων), που εξέδωσε το Πανεπιστήμιο Αθηνών το 1883, ενώ ακολούθησε δύο χρόνια αργότερα και γαλλική έκδοση στο Παρίσι (“Dix annees de voyages dans l’Asie centrale et l’Afrique equatoriale”, Ernest Leroux Editeur, Paris 1885). 

               Στο τρίτο του ταξίδι, ορμώμενος από το Κάιρο, κατευθύνθηκε νότια, και –μέσω του Σουδάν- έφτασε στην Κεντρική Αφρική, μέχρι τις περιοχές του Βορείου Κονγκό, προχωρώντας πιο πέρα από τις περιοχές που είχε εξερευνήσει ο μεγάλος Γερμανός εξερευνητής Γ. Σβαϊνφουρτ (1836-1925). 

Εκτός από τη δίψα για γνώση, τα ταξίδια του αντανακλούν την ύπαρξη και κινήτρων που έχουν να κάνουν τόσο με τη δόξα της πατρίδας του όσο και με την «προσφορά προς τον Άνθρωπο» . Είναι χαρακτηριστικό ότι σε ένα σημείο της γαλλικής  έκδοσης του συγγράμματος του, γράφει 

«διακινδύνευσα τη ζωή μου για την τιμή της χώρας μου, που δεν πρέπει να αντιπροσωπεύεται μόνο από το έδαφος μας και τα ένδοξα ερείπια μας, αλλά από εμάς τους ίδιους στην προσπάθεια μας να γίνουμε αντάξιοι των προγόνων μας».  

 

                   Τιμήθηκε από τη Γαλλική κυβέρνηση, τη Γεωγραφική Εταιρία της Γαλλίας και το βασιλιά του Βελγίου Λεοπόλδο το Β', πρόεδρο τότε της Παγκόσμιας Γεωγραφικής Εταιρίας, ο οποίος και έδωσε το όνομά «λεωφόρος Ποταγού» σε κεντρική αρτηρία της πόλης Ισίρο (Παουλίς) του Βελγικού Κογκό. Όταν του ζήτησε να υπογράψει στη χρυσή βίβλο των περιηγητών, εκείνος έγραψε μόνο δυο λέξεις: «Εις Ελλην».Περισσότερες πληροφορίες και φωτογραφίες στο 

https://www.facebook.com/pages/Παναγιώτης-Ποταγός